|
Kế
hoạch hành động toàn cầu về Bảo tồn và sử dụng bền
vững TNDTTV phục vụ mục tiêu lương nông chính thức được
thông qua bởi đại diện của 150 quốc gia
(có cả Việt
Nam) tại Hội nghị khoa học quốc tế về Tài nguyên di truyền
thực vật tổ chức tại Leipzig, 1996. Hội nghị cũng đã
thông qua tuyên bố Leipzig, nhấn mạnh tầm quan trọng của
TNDTTV đối với an ninh lương thực thế giới và các nước
cam kết thực hiện kế hoạch này.
Kế
hoạch hành động toàn cầu (GPA) tương
ứng với một đóng góp quan trọng cho việc
thực hiện Bảo
tồn đa dạng sinh học trên đồng
ruộng về lương thực và nông nghiệp và
nó là một phần của Hiệp
ước quốc tế vê Tài nguyên di truyền
thực vật phục vụ mục tiêu lương
nông. Mục tiêu chính của nó là:
(i)
Bảo đảm hoạt động bảo tồn
TNDTTV phục vụ mục tiêu lương nông (PGRFA)
như là nền tảng cơ bản của vấn
đề an ninh lương thực,
(ii)
Đẩy mạnh sử dụng bền vững PGRFA
để thúc đẩy phát triển và xoá đói
giảm nghèo,
(iii)
Thúc đẩy công bằng và bình đẳng trong
chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng
PGRFA,
(iv)
Giúp đỡ các nước, các tổ chức thực
hiện nghĩa vụ của mình trong việc bảo
tồn và sử dụng PGRFA để nhận ra các
ưu thế cho hoạt động,
(v)
Tăng cường các chương trình quốc gia,
khu vực, quốc tế về bảo tồn và sử
dụng PGRFA, bao gồm cả giáo dục và đào tạo
.
Các
mục tiêu này được thể hiện qua 20 lĩnh vực
hoạt động ưu tiên của bốn
nhiệm vụ trọng tâm có quan hệ mật
thiết với nhau đó là:
I.
Bảo tồn in-situ và phát triển
1.
Điều tra và kiểm kê tài nguyên di truyền
thực vật phục vụ mục tiêu lương
nông.
2.
Hỗ trợ quản lý và cải tiến tài nguyên
di truyền thực vật phục vụ mục tiêu
lương nông trên đồng ruộng.
3.
Giúp đỡ nông dân trong các hoàn cảnh thiên tai,
thảm hoạ để phục hồi các Hệ
thống nông nghiệp.
4.
Xúc tiến bảo tồn in-situ cây hoang dại có
quan hệ di truyền gần gũi với cây
trồng và cây hoang dại phục vụ sản
xuất lương thực.
II.
Bảo tồn ex-situ
5.
Duy trì bền vững các tập đoàn bảo
tồn ex-situ hiện có
6.
Nhân giống các nguồn gen lưu giữ ex-situ
có nguy cơ bị mất
7.
Hỗ trợ thu thập tài nguyên di truyền
thực vật phục vụ mục tiêu lương
nông theo kế hoạch và có mục đích
8.
Mở rộng các hoạt động bảo tồn
ex- situ.
III.
Sử dụng tài nguyên di truyền thực vật
9.
Mở rộng việc mô tả, đánh giá và nâng
cao số lượng các tập đoàn hạt nhân
để thuận tiện cho việc sử dụng.
10.
Nâng cao và mở rộng nền di truyền của
bộ giống trong sản xuất
11.
Xúc tiến phát triển nông nghiệp bền
vững thông qua đa dạng của cây trồng
sản xuất và đa dạng hoá nguồn gen trong
sản xuất.
12.
Xúc tiến phát triển và thương mại hoá các
loài cây trồng chưa được quan tâm khai
thác,
sử dụng.
13.
Hỗ trợ sản xuất và phân phối hạt
giống.
14.
Phát triển thị trường mới cho các
giống địa phương và các sản
phẩm "giàu tính đa dạng".
IV.
Xây dựng tổ chức và năng lực
15.
Xây dựng các Chương trình quốc gia mạnh
.
16.
Xúc tiến xây dựng màng lưới tài nguyên di
truyền thực vật phục vụ mục tiêu lương
nông.
17.
Xây dựng hệ thống thông tin dễ hiểu
về tài nguyên di truyền thực vật phục
vụ mục tiêu lương nông.
18.
Phát triển các Hệ thống giám sát và cảnh báo
sớm đối với sự mất mát tài nguyên
di truyền thực vật phục vụ mục tiêu
lương nông.
19.
Mở rộng và cải tiến việc giáo dục
và đào tạo về tài nguyên di truyền thực
vật phục vụ mục tiêu lương nông .
20. Nâng cao nhận thức cộng đồng về
việc bảo tồn và sử dụng giá trị
của tài nguyên di truyền thực vật phục vụ mục tiêu lương
nông.
Từ năm 2003,
Việt Nam và 7 nước khác ở Nam và Đông Nam Á đã tham gia vào
Dự án GCP/RAS/186/JPN "Thực hiện Kế hoạch hành
động toàn cầu ở Châu Á" của FAO, xác nhận ảnh hưởng
của cơ chế chia sẻ thông tin quốc gia về
PGRFA. Cơ chế dựa
trên cơ sở tham gia của các Bên tham gia ( stakeholders) ở cấp
độ quốc gia và cố gắng đẩy mạnh việc trao đổi thông
tin và tăng cường hợp tác giữa các Bên tham
gia, qua đó góp
phần nâng cao hàm lượng của chương trình quốc gia về bảo
tồn và sử dụng nguồn gen thực vật và đa dạng sinh học
nông nghiệp. Cơ chế bao gồm một máy tính được sử dụng
để thuận tiện cho việc quản lý các địa chỉ thông tin
bằng danh sách các chỉ báo và khuôn dạng báo cáo liên
quan để giám sát việc thực hiện Kế hoạch hành động toàn
cầu ở trong nước. Trung tâm
Tài nguyên thực vật (PRC), Viện Khoa học Nông nghiệp Việt
Nam (VAAS) giữ vai trò là Cơ quan đầu mối
ở
trong nước cùng với sự tham gia của các tổ
chức khác trong mạng lưới quốc gia. Các
hoạt động của Dự án được thiết lập bao gồm một Hội
thảo đầu tiên vào tháng 6 năm 2004 tại An Khánh, Hoài Đức,
Hà Tây nhằm giải thích cũng như cam kết của các bên tham
gia trong quá trình giám sát và giới thiệu về phần mềm của
Dự án. Hội thảo các bên tham gia lần thứ 2 vào tháng
11 năm 2004 nhằm hướng dẫn cho các Bên tham gia cách vận hành
và sử dụng phần mềm của Dự án. Tiếp theo đó là quá
trình phân tích các thông tin, đặt nền móng cho việc lập
một báo cáo tổng quan về hiện trạng của các hoạt động
bảo tồn TNDTTV phục vụ mục tiêu lương nông ở Việt Nam.
Tất cả các thông tin được biên soạn trong "Cơ chế
chia sẻ thông tin quốc gia việc thực hiện Kế hoạch hành động
toàn cầu về bảo tồn và sử dụng bền vững TNDTTV phục
vụ mục tiêu lương nông, gồm báo cáo quốc gia cuối
cùng,
có thể try cập vào thông qua Web site này.
Các cơ chế của các nước khác kể cả cơ chế của Việt
Nam cũng co thể được truy cập bằng nhiều ngôn ngữ tại
trang của FAO Hệ
thống cảnh báo sớm và thông tin toàn cầu về Tài nguyên
di truyền thực vật (World Information and Early Warning System on Plant Genetic Resources)
- WIEWS. Phần mềm máy tính của Cơ chế và CSDL của nó
cũng được hoạt động ngoại tuyến bằng các đĩa CD.
|